Helpu i roi gwir lais i’r Cymoedd

Gan Hannah Scarbrough | 17th Medi 2014

Yn ôl yn 2012, fe lansiodd MTV raglen deledu realaeth, ‘The Valleys’ a ddisodlodd pobl ifanc o “dawelwch a gwyrddni cefn gwlad a’i thirwedd donnog” i “brysurdeb a bwrlwm Caerdydd”. Roedd y rhaglen wedi rhoi golwg fychanol ar Gymoedd y De, gyda sylwebaeth am ‘swyddi undonog’ a diflastod gartref yn egluro (ac yn annog) ymddygiad gwael yn y ddinas fawr. Atseiniai o’r sylwadau negyddol sy’n cael eu gwneud yn aml am yr ardal, yn y cyfryngau prif-ffrwd.

Y rhaglen deledu hon a symbylodd Alex Bevan o Dreorci, a’i ffrindiau i weithredu a lansio ymgyrch yn erbyn trêl hyrwyddo ‘The Valleys are Coming’ MTV, gyda’r rhaglen ’The Valleys are Here. Roedd yr ymgyrch yn erbyn rhaglen MTV yn rhoi cip ar fywydau pobl ardal y Rhondda a gofynnwyd iddyn nhw roi 5% o elw’r sioe i elusen leol, Valleys Kids. Dywedodd Alex: “Daeth straeon am bobl gyffredin sy’n falch o’r cymoedd â’n hymgyrch yn fyw. Hebddyn nhw, byddai’r holl raglen yn fethiant. Trwy ein gwefan, roedd cymysgedd o leisiau bywiog y cymoedd wedi chwalu stereoteipiau MTV yn deilchion. O gomediwyr a bandiau, i awduron a busnesau, roedd y rhai a gyfleodd gwir gymeriad y lle’n adrodd stori rymus, ddoniol a didwyll am y cymoedd yr ydym yn eu hadnabod.”

Er nad oedd MTV wedi rhoi 5% o elw’r rhaglen i elusen, roedd ‘The Valleys are Here’ wedi denu llawer o sylw yn y cyfryngau a dangos beth yw llais go iawn y gymuned. Rhywbeth rydym yn ei hyrwyddo yn y Ganolfan Newyddiaduraeth Gymunedol.

Ymlaen i 2013, ac mae Theatr Genedlaethol Cymru wedi lansio mis o gyfnod preswyl yn Nhreorci.  Byddan nhw’n cynnal amryw o ddigwyddiadau ac yn cyflwyno gwaith newydd yr awdur lleol Rachel Trezise, Tonypandemonium. Mae’r cyfnod preswyl yn dathlu talent lleol yn y gymuned, a phen-blwydd theatr y glowyr, y Parc a’r Dâr yn 100 oed. Ond roedd y tîm yn Theatr Genedlaethol Cymru am wneud yn siŵr y byddai ymwneud â’r gymuned yn parhau ar ôl eu cyfnod preswyl. Felly, fe wnaethon nhw ofyn i’rGanolfan Newyddiaduraeth  Gymunedol sefydlu gwasanaeth newyddion hyperleol.

Eglurodd Catrin Rogers, Swyddog y Wasg, Theatr Genedlaethol Cymru: “Mae safleoedd newyddion hyperleol yn ffordd wych i gymunedau sgwrsio ac adfer newyddiaduraeth yn y gymuned, fel y darganfu Theatr Genedlaethol Cymru yn 2011, yn ystod eu gwaith ar y cyd gyda Port Talbot Magnet.

Hoffem weld mwy o fentrau fel y rhain ledled Cymru. Rydym wedi ymrwymo i ymwneud â’r gymuned, yn enwedig yn ddigidol. Cyd-ddigwyddiad hyfryd yw bod Canolfan Newyddiaduraeth Gymunedol Prifysgol Caerdydd yn rhannu’r weledigaeth hon.  Felly, rydym yn falch iawn ein bod yn cefnogi eu cynnig i greu hyperleol newydd yn Nhreorci.”

Yr wythnos ddiwethaf, cynhaliodd y Ganolfan Newyddiaduraeth Gymunedol eu cyfarfod cyntaf yn Nhreorci ar gyfer pobl sydd â diddordeb mewn sefydlu’r hyperleol.  Roedden nhw’n cynnwys myfyrwyr newyddiaduraeth, masnachwyr lleol, staff y cyngor a marchnatwyr. Rydym yn gobeithio y bydd yr hyperleol yn mynd i’r afael â materion lleol brys, fel safle Rhondda yn economi de Cymru a safle busnesau lleol, wrth i ’gwmnïau mawr fel Tesco geisio symud i’r ardal.

Ymunodd Tyler Mears, myfyriwr Astudiaethau Newyddiadurol o’r 3edd flwyddyn â ni ar gyfer y cyfarfod cyntaf: “Bu ysbryd cymunedol byw yn treiddio drwy strydoedd teras Rhondda Cynon Taf erioed. Dyma’r rheswm rwy’n teimlo mor gryf am sefydlu hyperleol yn yr ardal yma. Fel un a fagwyd yn y Rhondda, hoffwn weld yr ysbryd cymunedol yma’n lledaenu drwy gyfrwng y We. Credaf y byddai hyn yn rhoi llwyfan i bobl leol drafod materion a digwyddiadau sy’n berthnasol i’n Cwm, a chreu cynefin mwy agored, a chymunedol.”

Mae Alex, sylfaenydd ‘The Valleys are Here’ yn croesawu’r syniad o hyperleol newydd: “Nid aur yw popeth melyn, ac mae problemau gwirioneddol yn yr ardal.  Ond does bosibl fod hynny’n rheswm dros werthfawrogi’r llwyddiant gymaint â hynny’n fwy. Mae pobl eisiau rhannu mwy o straeon gan y bobl, y lleoedd a’r pethau sy’n diffinio’r cymoedd. Byddai hyn yn sail wych i wasanaeth newyddion lleol. Hefyd, gallai fod yn gyfle gwych i herio ymosodiadau deifiol papurau fel y Sun a’r Daily Mail ar y cymoedd, na wyddon nhw ddim am y lle.”

Yn barod am yr her…

Erthyglau Diweddaraf